top of page

İçsel Dengenizi Yeniden Keşfedin: Polyvagal Teorisi ile Stres ve Sosyal Bağlantıları Anlamak



Stephen Porges'ın Polyvagal Teorisi, insan sinir sisteminin işleyişini ve etkileşimini anlamak için geliştirilmiş bir teoridir. Bu teori, insanların ve diğer canlı varlıkların sosyal etkileşimlerini ve stres tepkilerini anlamada önemli bir rol oynar. Polyvagal Teorisi, otomatik sinir sistemi tarafından düzenlenen sosyal davranışların temelini açıklar.

Polyvagal Teorisi, vagus sinirinin işlevini merkeze alır. Vagus siniri, kalp hızını, solunumu ve sindirimi düzenleyen bir sinir yolu olarak bilinir. Stephen Porges, bu sinirin insanlarda ve diğer memelilerde sosyal etkileşimler ve güvende hissetme ile bağlantılı olduğunu öne sürer. Teori, vagus sinirinin üç farklı yolu veya dalı olduğunu iddia eder:

Ventral Vagus Siniri (Ventral Vagal Complex): Bu dal, sosyal etkileşimler ve rahatlamayla ilişkilidir. Aktif hale geldiğinde, insanlar sosyal bağlantı kurma, empati ve güvende hissetme yeteneklerine sahip olurlar. Bu, "sosyal işlemde" bulunma durumunu ifade eder.

Sempatik Sinir Sistemi (Sympathetic Nervous System): Sempatik sinir sistemi, stres tepkilerini ve savaş ya da kaç tepkilerini kontrol eder. Bu sistem aktif olduğunda, vücut hazırlıklı hale gelir ve savunma mekanizmaları devreye girer. Ancak Polyvagal Teorisi'ne göre, bu tepki yalnızca ventral vagus siniri veya dorsal vagus siniri devre dışı kaldığında (örneğin, ventral vagus siniri aktif değilse) meydana gelir.

Dorsal Vagus Siniri (Dorsal Vagal Complex): Bu dal, tehlike algılandığında veya vücut enerjisi düşük olduğunda devreye girer. İşlevi, vücut enerjisini korumak ve tüketmekten kaçınmak için vücudu yavaşlatmaktır. Bu, "sersemlik" veya donma tepkisi ile ilişkilidir.


Polyvagal Teorisi, insanların farklı durumlarda hangi vagal yolunun aktif olduğunu ve bu yolların sosyal davranışları, bağlanmayı ve stres tepkilerini nasıl etkilediğini açıklar. Bu teori, psikoterapi, nöroloji, çocuk gelişimi ve ruh sağlığı alanlarında uygulama bulmuş ve insanların travmatik deneyimlerle başa çıkma ve sosyal etkileşimlerde daha iyi anlayış ve becerilere sahip olmalarına yardımcı olmuştur.

Polyvagal egzersizler psikolojik danışmanlık sürecinde bireylerin stres tepkilerini ve sosyal etkileşimlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olan önemli egzersizlerdir. Polyvagal egzersizler psikolojik danışmanlık pratiğine nasıl entegre edilebileceği hakkında bazı önemli noktalar şunlardır:

Bireyin Kendi Beden Algısını Geliştirmek: Polyvagal Teorisi'ne göre, bedenin fizyolojik tepkileri duygusal durumlarla yakından ilişkilidir. Bu nedenle, bireyler bedenlerinin sinyallerini daha iyi anladıkça, duygusal durumlarını daha iyi yönetebilirler.

Regülasyon (Dengeleme) Becerilerini Geliştirmek: Nefes egzersizleri, meditasyon ve gevşeme teknikleri gibi kendini sakinleştirme yöntemleri ile regülasyon yani duygusal dengelenme becerisi güçlenir ve geliştir.

Güvenli ve Bağlı İlişkilerin Oluşturulması: Polyvagal Teorisi, güvende hissetme ve bağlanma ile ilgilidir. Psikolojik danışma sürecinde psikolog tarafından anlaşıldığını hissetmek ve desteklenmek, ventral vagus sinirini aktive ederek bu güvenli bağı güçlendirmektedir.

Travma Sonrası Psikolojik Destek: Polyvagal Teorisi, travmatik deneyimler sonrası rehabilitasyon için kullanılmaktadır. Psikolojik destek sürecinde travmatik anılar işlenirken bu egzersizlerin kullanılması, travmanın vagus siniri aktivasyonu üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına yardımcı olmakta ve travma sonrası iyileşme sürecine yardımcı olmaktadır.

Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Uygulamaları: Polyvagal egzersizler, bilinçli farkındalık uygulamaları ile entegre edilmektedir. Bu tür uygulamalar, bireylerin kendi iç dünyalarını daha iyi anlamalarına ve düşünce, duygu ve bedenlerinin sinyallerini fark etmelerine yardımcı olmaktadır.


Unutmayın ki Polyvagal Teorisi, psikolojik danışma sürecine yeni bir bakış açısı getirmektedir. Ancak her birey farklıdır ve danışmanlık planları kişiselleştirilmelidir. Bu sebeple yapılan detaylı görüşmeler ile her bireye özel bir danışmanlık akışı hazırlanmalıdır.

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


bottom of page